Poradnik: Jak kupić obligacje i inwestować?

oObligacja skarbowa to jeden ze sposobów długoterminowego lub krótkoterminowego lokowania oszczędności. Jeśli zastanawiasz się, jak kupić obligacje skarbowe, możesz skorzystać między innymi z kanałów udostępnianych przez PKO Bank Polski oraz Bank Pekao S.A. Mimo podobnych nazw są to dwa odrębne banki, które działają jako agenci emisji detalicznych obligacji Skarbu Państwa.

W tym poradniku wyjaśniamy, czym są obligacje, jaki rodzaj obligacji można wybrać, jak wygląda zakup obligacji oraz czym różni się proces w obu bankach. Dowiesz się również, jak działa wykup, przedterminowy wykup, oprocentowanie, podatek Belki oraz obligacje indeksowane inflacją. To praktyczne wprowadzenie dla osób, które chcą rozpocząć inwestowanie i wiedzieć, na co zwrócić uwagę przed podjęciem decyzji.

Czym są obligacje skarbowe i jak działa taka inwestycja?

Czym są obligacje skarbowe? Najprościej mówiąc, obligacja jest dłużnym instrumentem finansowym. Nabywając obligację emitowaną przez państwo, pożyczasz swoje pieniądze Skarbowi Państwa. W zamian emitent zobowiązuje się przeprowadzić wykup obligacji w określonym terminie i wypłacić należne odsetki zgodnie z warunkami konkretnej emisji.

Obligacje skarbu państwa są papierami wartościowymi, których warunki określa między innymi odpowiedni list emisyjny. Dokument zawiera takie informacje jak oprocentowanie obligacji, sposób naliczania odsetek, termin wykupu oraz zasady wcześniejszego zakończenia inwestycji. Każda obligacja ma więc z góry określone reguły, z którymi warto zapoznać się przed zakupem.

Dla inwestora detalicznego obligacja może pełnić funkcję oszczędnościową. Nie oznacza to jednak całkowitego braku ryzyka. Występuje między innymi ryzyko inflacji, czyli sytuacji, w której realna wartość zgromadzonego kapitału i odsetek spada wraz ze wzrostem cen. Każda inwestycja wymaga więc oceny jej parametrów i własnego horyzontu inwestycyjnego.

Jakie rodzaje obligacji skarbowych można kupić?

Dostępne rodzaje obligacji skarbowych różnią się przede wszystkim terminem wykupu oraz sposobem ustalania oprocentowania. W ofercie można spotkać między innymi obligacje 3-miesięczne OTS, roczne ROR, dwuletnie DOR, trzyletnie TOS, czteroletnie COI oraz 10-letnie obligacje EDO.

Obligacja OTS jest krótkoterminowym instrumentem ze stałym oprocentowaniem. Obligacja ROR i DOR posiada oprocentowanie zmienne, które po pierwszym okresie jest powiązane ze stopą referencyjnej NBP oraz odpowiednią marżą określoną dla danej emisji. Zaś bligacja TOS jest natomiast produktem ze stałą stopą procentową przez cały okres inwestowania.

Innym rozwiązaniem są obligacje indeksowane inflacją. Należą do nich między innymi COI oraz EDO. Po pierwszym roku ich oprocentowanie jest ustalane w oparciu o inflację oraz wskazaną w warunkach emisji marżę. Takie obligacje indeksowane inflacją mogą interesować osoby, których celem jest wieloletnie oszczędzanie i ograniczenie wpływu wzrostu cen na wartość inwestycji. Należy jednak pamiętać, że indeksowane inflacją oprocentowanie nie oznacza gwarancji osiągnięcia dodatniej realnej stopy zwrotu po uwzględnieniu podatków i pozostałych czynników.

PKO BP czy Pekao S.A. – gdzie można kupić obligacje skarbu państwa?

Wiele osób myli PKO BP z Pekao S.A., tymczasem są to dwa różne banki. W przypadku detalicznych obligacji skarbowych oba podmioty uczestniczą jednak w ich dystrybucji. Oznacza to, że osoba chcąca kupić obligacje nie jest ograniczona wyłącznie do jednej z tych instytucji.

W PKO Banku Polskim obligację można nabyć między innymi przez iPKO, aplikację IKO oraz Serwis obligacyjny. Dostępna jest również obsługa w odpowiednich placówkach. Przy pierwszym zakupie konieczne jest utworzenie rachunku rejestrowego służącego do ewidencji posiadanych obligacji.

W Banku Pekao S.A. zakup jest możliwy między innymi za pośrednictwem Pekao24, aplikacji mobilnej PeoPay, serwisu telefonicznego Biura Maklerskiego oraz wybranych punktów sprzedaży. Osoba, która chce kupić obligacje w Pekao, zawiera odpowiednią umowę o obsługę obligacji skarbowych. Nie należy więc kierować się wyłącznie tym, w którym banku mamy zwykłe konto osobiste – warto sprawdzić dostępność poszczególnych kanałów i wygodę ich obsługi.

Jak kupić obligacje w PKO? Instrukcja krok po kroku

Jeżeli korzystasz z PKO BP, pierwszy zakup można przeprowadzić internetowo. Po zalogowaniu się do iPKO lub IKO należy przejść do części związanej z inwestowaniem i obligacjami skarbowymi. Osoba kupująca obligację po raz pierwszy musi przejść wymagane formalności, w tym utworzyć odpowiedni rachunek rejestrowy i uzupełnić wymagane informacje.

Następnie można przejść do aktualnej oferty, wybrać interesujący rodzaj obligacji i określić liczbę nabywanych papierów. W ofercie pierwotnej każda obligacja kosztuje 100 zł przy standardowym zakupie. Jeśli więc inwestor chce przeznaczyć na zakup obligacji 5 000 zł, może nabyć 50 obligacji po 100 zł.

Po złożeniu odpowiedniej dyspozycji należy zapewnić środki potrzebne do rozliczenia transakcji. Zakupiona obligacja zostaje zapisana na rachunku rejestrowym inwestora. Później można tam sprawdzić posiadane obligacje, historię operacji, odsetki oraz informacje dotyczące wykupu.

Jak kupić obligacje w Pekao S.A.?

Proces w Pekao jest podobny pod względem ekonomicznym, choć zastosowane rozwiązania techniczne są inne. Żeby kupić obligacje w Pekao, potrzebna jest umowa o obsługę obligacji skarbowych. Bank umożliwia jej zawarcie również osobom, które wcześniej nie posiadały innych produktów Banku Pekao S.A., choć przy obsłudze online wymagane jest ustanowienie odpowiedniego dostępu do Pekao24.

Po przygotowaniu dostępu inwestor może wejść w Pekao24 do sekcji związanej z inwestycjami albo skorzystać z PeoPay. Następnie wybiera interesującą emisję, liczbę obligacji oraz składa dyspozycję nabycia. Do obsługi transakcji wykorzystywany jest powiązany rachunek pieniężny. Jeśli masz konto w Pekao S.A., zasilenie takiego rachunku może odbywać się bezpośrednio z bankowości elektronicznej.

Obligacje skarbowe w Pekao można również obsługiwać w Punktach Sprzedaży Obligacji związanych z Biurem Maklerskim. Dla części inwestorów dom maklerski lub punkt stacjonarny może być wygodniejszy niż samodzielna realizacja operacji online.

Na co zwrócić uwagę przed zakupem obligacji?

Przed decyzją o tym, żeby kupić obligacje skarbowe, należy porównać nie tylko oprocentowanie. Istotny jest również czas trwania inwestycji, sposób wypłaty odsetek, mechanizm ich kapitalizacji oraz warunki przedterminowego zakończenia oszczędzania. Obligacja roczna może odpowiadać zupełnie innym potrzebom niż obligacja dziesięcioletnia.

Warto również sprawdzić, czy wybrany instrument jest oprocentowany według stałej stopy, stopy zmiennej czy mechanizmu powiązanego z inflacją. Jeśli przewidujemy możliwość wcześniejszego wykorzystania pieniędzy, szczególnie istotna będzie opłata za przedterminowy wykup. Jej wysokość jest określona dla konkretnego rodzaju i emisji obligacji.

Inwestowanie w obligacje należy także porównać z innymi sposobami przechowywania kapitału. Lokaty i konta oszczędnościowe mogą zapewniać większą elastyczność dostępu do środków, natomiast fundusze inwestycyjne lub instrumenty dostępne na giełdzie mają inną relację potencjalnego zysku do ryzyka. Dobór rozwiązania powinien wynikać z celu inwestycyjnego, okresu oszczędzania i akceptowanego ryzyka inwestycyjnego.

Obligacje indeksowane inflacją – czy chronią oszczędności?

Inflacja jest jednym z podstawowych zagrożeń dla pieniędzy przechowywanych przez wiele lat. Jeżeli ceny rosną szybciej niż wartość naszych oszczędności, kapitał traci realną siłę nabywczą. Z tego powodu część inwestorów wybiera obligacje, których oprocentowanie można w kolejnych okresach indeksować wartością inflacji.

Przykładem są czteroletnie COI oraz dziesięcioletnie EDO. W ich przypadku pierwszy roczny okres ma oprocentowanie ustalone dla danej emisji, a następnie stosowana jest inflacja powiększona o określoną marżę. W przypadku EDO naliczone odsetki są dodatkowo kapitalizowane, dzięki czemu w kolejnych latach pracuje większa podstawa kapitału.

Nie oznacza to jednak pełnej ochrony realnej wartości pieniędzy w każdych warunkach. Znaczenie ma między innymi podatek Belki, sposób wyliczania wskaźnika inflacji oraz parametry konkretnego wydania. Dlatego przed zakupem zawsze warto sprawdzić aktualny list emisyjny, zamiast opierać decyzję wyłącznie na nazwie produktu.

Przedterminowy wykup – czy można wcześniej wycofać pieniądze?

Termin wykupu nie oznacza, że inwestor w każdym przypadku musi czekać do ostatniego dnia trwania inwestycji. Detaliczne obligacje oszczędnościowe przewidują możliwość wcześniejszego zakończenia inwestowania poprzez przedterminowy wykup.

Inwestor składa w takim przypadku odpowiednią dyspozycję, a następnie otrzymuje należne środki zgodnie z zasadami określonymi dla danej emisji. Trzeba jednak pamiętać, że przedterminowy wykup może oznaczać naliczenie określonej opłaty. Wysokość tej opłaty zależy od rodzaju obligacji i może obniżyć wypracowane odsetki.

Przed zakupem warto zatem odpowiedzieć sobie na pytanie, jak prawdopodobne jest, że pieniądze będą potrzebne wcześniej. Jeśli możliwość nagłego wycofania całego kapitału jest bardzo istotna, długa obligacja nie zawsze będzie najlepszym instrumentem oszczędnościowym, nawet jeśli jej oprocentowanie wygląda atrakcyjniej od krótkoterminowych produktów.

Obligacje detaliczne a rynek wtórny i obligacje notowane na giełdzie

Ważne jest rozróżnienie dwóch różnych sposobów inwestowania. Obligacje skarbowe detaliczne kupowane bezpośrednio w ramach oferty Ministerstwa Finansów są produktami oszczędnościowymi. Nie są to obligacje notowane na giełdzie, których cena zmienia się każdego dnia pod wpływem sytuacji rynkowej.

Oszczędnościowa obligacja detaliczna nie jest przeznaczona do zwykłego handlu giełdowego. Jeśli właściciel chce zakończyć inwestycję wcześniej, korzysta z procedury przedterminowego wykupu. Nie sprzedaje jej innemu inwestorowi na rynku regulowanym. To istotna różnica względem papierów, które można kupić lub sprzedać przez rachunek maklerski na rynku wtórnym.

Na rynku dostępne są również obligacje notowane i inne dłużne papiery wartościowe. Do takich transakcji może być potrzebny rachunek maklerski oferowany przez jedno z biur maklerskich. Ich cena rynkowa może znajdować się powyżej lub poniżej wartości nominalnej, więc inwestowanie wygląda inaczej niż zakup detalicznych obligacji oszczędnościowych bezpośrednio od Skarbu Państwa.

Obligacje rodzinne, IKE i IKZE – jakie są dodatkowe możliwości?

Poza podstawową ofertą funkcjonują także rodzinne obligacje przeznaczone dla uprawnionych beneficjentów programu 800+. Są to obligacje 6-letnie ROS oraz obligacje 12-letnie ROD. Konstrukcyjnie są to obligacje indeksowane inflacją. Możliwość nabycia zależy jednak od spełnienia określonych warunków, dlatego przed zakupem należy sprawdzić aktualne zasady oraz dostępny kanał obsługi.

Osoby oszczędzające długoterminowo mogą zainteresować się także rozwiązaniami emerytalnymi. Przykładowo PKO BP oferuje IKE-Obligacje oraz IKZE-Obligacje, które pozwalają nabyć określone detaliczne obligacje w ramach kont emerytalnych. IKE i IKZE posiadają jednak odrębne zasady podatkowe, limity wpłat oraz warunki wypłaty. Indywidualne konto emerytalne nie powinno być zatem traktowane jak zwykły rachunek do zakupu obligacji.

Warto również pamiętać o kwestiach spadkowych. Obligacje skarbowe podlegają dziedziczeniu, a sposób przejęcia praw do zgromadzonych środków zależy od rodzaju rachunku i zasad dotyczących danej sytuacji. W produktach emerytalnych możliwe jest także wskazanie osób uprawnionych zgodnie z obowiązującymi regulacjami.

Czy inwestowanie w obligacje skarbowe jest bezpieczne?

Obligację skarbową emituje Skarb Państwa reprezentowany przez Ministra Finansów. Z tego powodu ryzyko kredytowe jest zwykle postrzegane jako niższe niż w przypadku obligacji przedsiębiorstw. Nie oznacza to jednak, że inwestowanie jest pozbawione wszystkich rodzajów ryzyka.

Najważniejszym problemem dla posiadacza długoterminowej obligacji może być inflacja. Jeśli oprocentowanie okaże się niższe niż wzrost cen, inwestycja może przynieść nominalny zysk, ale jednocześnie stracić realną wartość. W przypadku obligacji o zmiennym oprocentowaniu znaczenie mają również zmiany stóp procentowych, a przedterminowe zakończenie inwestycji może generować opłatę.

Dlatego określenie „niskie ryzyko” nie powinno być utożsamiane z całkowitym brakiem ryzyka. Przed podjęciem decyzji warto sprawdzić parametry konkretnej emisji, własny horyzont inwestycyjny oraz to, czy inwestowane pieniądze mogą być potrzebne przed terminem wykupu.

Zakup obligacji – Pekao czy PKO Bank Polski?

Z punktu widzenia samego emitenta podstawowa zasada pozostaje taka sama: obligację emituje Skarb Państwa, a bank jest agentem umożliwiającym jej zakup i późniejszą obsługę. Oznacza to, że wybór pomiędzy Bankiem Pekao a PKO Bankiem Polskim dotyczy przede wszystkim sposobu dostępu i obsługi, a nie zmiany emitenta obligacji.

Osoba korzystająca na co dzień z Pekao24 lub PeoPay może uznać obligacji w Pekao za wygodniejsze rozwiązanie. Użytkownik iPKO albo IKO może natomiast preferować zakup za pośrednictwem PKO. Nie należy jednak automatycznie zakładać, że każda dodatkowa usługa, rodzaj rachunku czy specjalny rodzaj obligacji jest obsługiwany identycznie przez obu agentów.

Przed każdym zakupem najlepiej sprawdzić aktualną ofertę, warunki i taryfę. Emisja nowych obligacji odbywa się cyklicznie, a ich oprocentowanie może się zmieniać. Ten sam rodzaj obligacji kupiony w różnych miesiącach może więc mieć inne parametry.

FAQ – najczęstsze pytania o kupowanie obligacji skarbowych

Czy trzeba mieć konto bankowe, aby kupić obligacje skarbowe?

Nie zawsze trzeba posiadać wcześniej zwykły rachunek osobisty w banku, jednak konieczne jest zawarcie odpowiednich umów i utworzenie rachunku służącego do obsługi obligacji. Szczegółowa procedura zależy od wybranego agenta.

Ile kosztuje jedna obligacja skarbowa?

Standardowa cena zakupu jednej detalicznej obligacji skarbowej na rynku pierwotnym wynosi 100 zł. Oznacza to, że nawet niewielkie kwoty mogą zostać przeznaczone na zakup obligacji.

Czy można kupować obligacje regularnie?

Tak. Można kupować obligacje z kolejnych emisji i stopniowo tworzyć portfel o różnych okresach wykupu. Taka strategia pozwala rozłożyć środki pomiędzy kilka okresów inwestowania.

Czy można nabyć obligacje bez wizyty w banku?

Tak. Zarówno PKO Bank Polski, jak i Bank Pekao udostępniają kanały internetowe umożliwiające zakup i obsługę detalicznych obligacji. W zależności od banku można korzystać między innymi z bankowości internetowej lub aplikacji.

Czy obligacja jest tym samym co lokata?

Nie. Lokata jest depozytem bankowym, natomiast obligacja jest papierem dłużnym. W przypadku obligacji skarbowej pożyczkobiorcą i emitentem jest państwo. Oba rozwiązania mogą służyć oszczędzaniu, ale działają według innych zasad.

Czy od obligacji trzeba zapłacić podatek?

W przypadku standardowego inwestowania dochód z odsetek podlega co do zasady 19-procentowemu podatkowi od zysków kapitałowych, potocznie określanemu jako podatek Belki. Inne zasady mogą obowiązywać w ramach IKE lub IKZE po spełnieniu warunków ustawowych.

Czy można sprzedać detaliczne obligacje przed terminem?

Detaliczne obligacje oszczędnościowe nie są notowane na giełdzie. Zamiast sprzedaży na rynek wtórny inwestor może zwykle złożyć dyspozycję przedterminowego wykupu. Może się to wiązać z określoną opłatą.

Jak sprawdzić aktualne oprocentowanie?

Aktualne oprocentowanie i parametry konkretnej emisji najlepiej sprawdzić na stronach Ministerstwa Finansów oraz agentów emisji. Najważniejszym dokumentem dla konkretnej serii jest list emisyjny.

Czy warto inwestować w obligacje skarbowe?

Nie ma jednej odpowiedzi odpowiedniej dla wszystkich. Inwestowanie w obligacje skarbowe może odpowiadać osobom szukającym stosunkowo prostego instrumentu do lokowania oszczędności, ale decyzja powinna uwzględniać inflację, okres inwestycji, potrzebę dostępu do pieniędzy, podatki oraz ryzyko. Kupując obligacje skarbowe, należy więc porównywać całe warunki emisji, a nie tylko wysokość oprocentowania.